Eenzaamheid

,

Avanti schrijftAls je de statistieken leest lijkt het wel één van de grootste maatschappelijke problemen van deze tijd. 1,6 miljoen mensen voelen zich in Nederland ernstig eenzaam. 1 miljoen voelt zich vaak eenzaam. Zo herkent 70% van de jongeren zich in dat gevoel. Dat is nogal wat. Niet verrassend in een tijdperk van internet en Social Media, dat mensen echte verbondenheid missen, zou je denken. Maar zo simpel is het dan ook weer niet. Niet iedere hard-core Instagram gebruiker voelt zich eenzaam. Aan de andere kant ken ik mensen die in  ‘the real world’ een druk sociaal leven leiden en toch eenzaam zijn.

Wat is eenzaamheid eigenlijk? Waar komt het door en wat kunnen we daaraan doen? Eerst zullen we moeten ophouden om iedereen over een kam te willen  scheren. Want de een zit eenzaam achter de geraniums, de weduwe voelt zich eenzaam zonder partner en de puber heeft er last van omdat hij een laag zelfbeeld heeft. Emotionele eenzaamheid is heel wat anders dan sociale eenzaamheid. Eenzaamheid hoort bij het leven. Iedereen heeft er wel eens last van en soms gaat het vanzelf over. Maar vaak ook niet.

Eenzamen leven continu in stress. Met als gevolg hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, overgewicht en allerlei andere kwalen. Onderzoeken wijzen uit dat eenzaamheid dezelfde negatieve impact op de gezondheid heeft als het roken van 15 sigaretten per dag. Om maar nog te zwijgen van psychische klachten en depressiviteit. Eenzaamheid doet iets met de mens. Je verandert en voor je het weet kom je niet meer alleen uit de vicieuze cirkel. Eenzaamheid is een maatschappelijk probleem. Het is een probleem omdat de medische consequenties van eenzaamheid geld kosten. En daarnaast mist de samenleving de potentie van het ‘sociale kapitaal’ omdat eenzamen te weinig gebruik maken van hun talent. Wie zich eenzaam voelt gaat niet optimaal zijn talenten benutten. Maar belangrijker nog dan deze economische argumenten is de gedachte dat we in onze samenleving graag willen dat onze medemens gelukkig is. Kortom. Hoogste tijd om er wat aan te doen.

Waarom gaan we dan toch zo raar om met het thema? Op eenzaamheid rust een enorm taboe. Laten we dat doorbreken. Raar toch, dat we denken dat we een loser zijn als we ons eenzaam voelen. In de welzijnssector wordt krampachtig het woord ‘eenzaamheid’ vermeden omdat mensen niet afkomen op een koffieochtend voor Eenzamen. ‘Dat is toch niet voor mij? Zeker bedoeld voor mijn zielige buurvrouw.’ Geef eenzaamheid verschillende gezichten: er zijn lotgenoten in alle soorten en maten.

Eenzaamheid is geen exclusief probleem van sociaal zwakkeren of geïsoleerd levende mensen. Succes hebben betekent nog niet dat mensen gelukkig zijn. Een waarheid als een koe. Maar toch trappen we er iedere keer weer in. Bij Resto van Harte koken vrijwilligers voor buurtbewoners. ‘Fijn dat de buurtbewoners eindelijk weer eens in een warm bad terecht komen’, zo denkt iedereen. Maar in feite is het vaak andersom: ‘Fijn voor de vrijwilligers dat ze weer gezien en gewaardeerd worden’. Want uiteindelijk draait het daarom. Menig succesvolle zakenman haalt de echte voldoening uit vrijwilligerswerk, nuttig werk. De betaalde baan zorgt voor het brood op de plank (en de nodige extra luxe). Maar het zorgt niet voor de voeding van de ziel.  Toch hoor je hoogopgeleiden nauwelijks praten over hun eenzaamheid. Nee, hoor. Zij hebben hooguit een ‘burn-out’. Het is de arrogantie die de eerlijkheid parten speelt.

Maar mensen zijn op zoek naar verbinding. Spirituele workshops, retraites, yoga, de zingevingsindustrie is booming. We kopen een stukje zingeving.

Waarom benoemen we niet gewoon waar het om gaat? Mensen hebben moeite om betekenis aan hun leven te geven en voelen zich eenzaam.

Waarom doet de politiek zo weinig met het thema? Waarom hebben zorg-en welzijnsinstellingen geen beleid?

De kennis rondom eenzaamheid, oorzaken, statistieken en aanpak staat nog in de kinderschoenen. Natuurlijk organiseren welzijnsorganisaties af en toe activiteiten die mensen uit het sociale isolement moeten te halen. Dat valt dan vaak onder doelgroepenbeleid, zoals ‘ouderenbeleid’. Gemeentes structureren hun beleid veelal rondom doelgroepen, dat kan leeftijd zijn of er hangt aan een medisch labeltje aan. Ben je depressief of gepest, sociaal zwak of laaggeletterd, gegarandeerd dat dan een organisatie subsidie heeft gekregen om dat probleem bij jou aan te pakken. Maar zoiets als Eenzaamheid is zo groot en daardoor weer veel te vaag om er iets mee te doen. Vraag je aan een welzijnsorganisatie wat ze doen tegen eenzaamheid dan krijg je geheid als antwoord dat ze een of andere activiteit organiseren voor een bepaalde groep. Wethouder De Jonge uit Almere is zelfs van mening dat Eenzaamheid geen taak van de overheid is. Je krijgt dus pas hulp als er een medisch stempeltje op je zit. Maar dan maak je het probleem onnodig zwaar.

Amsterdam kent op dit moment een grote Campagne ‘Our Life Projects’ waar jongeren op Vlogs over hun eenzaamheidsgevoel vertellen, een initiatief van gewone burgers, maar de Gemeente helpt mee.

Eenzaamheid is weliswaar altijd een individueel probleem maar als we als samenleving niet helpen het taboe te doorbreken kun je dat van een eenzame burger al helemaal niet verwachten. Laten we het thema gewoon benoemen en bespreken want op die manier is het een thema van gewone mensen en nog niet van de patiënt en de professional. De oplossing ligt veel meer in kleine stappen: bedenk één goede daad voor je medemens en voer het uit. Gegarandeerd dat deze aanpak ervoor zorgt dat je jezelf een stukje minder eenzaam voelt…

 

Vaardigheden

Gepubliceerd op

11/07/2016