Verslag

Verslag Aan de slag met Eenzaamheid, woensdag 18 mei 2016

Meer dan veertig professionals, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen verzamelen zich op woensdagochtend 18 mei in kerkgebouw De Zuiderpoort in Stedenwijk om met elkaar aan de slag te gaan met het thema eenzaamheid. Al vanaf de inloop weet iedereen elkaar te vinden en is druk met elkaar in gesprek.

Annette Schautt, kwartiermaker bij Avanti, heet alle aanwezigen welkom en licht toe waarom Avanti eenzaamheid sterker op de kaart wil zetten. Juist doordat eenzaamheid veel verschillende gezichten heeft, is het een taai onderwerp. Avanti wil aanzetten geven om niet alleen over mensen die zich eenzaam voelen te praten, maar vooral ook mét mensen. Vandaag gaan we daarmee beginnen.

Allereerst houdt dr. Margriet Braun van Hogeschool Saxion in Enschede een inleiding over haar onderzoek naar manieren om eenzaamheid te bestrijden en de tips en trucs die zij via dat onderzoek heeft ontwikkeld. Braun licht toe dat juist een hogeschool onderzoek doet naar de praktijk en daarom goed met het thema uit de voeten kan.
Eenzaamheid heeft grote gevolgen: hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en overgewicht bijvoorbeeld. In die zin is eenzaam zijn te vergelijken met het roken van 15 sigaretten per dag. Veel verschillende mensen zijn eenzaam: volwassenen van middelbare leeftijd, ouderen, mensen die net gescheiden zijn, weduwen, enzovoorts.
Volgens Braun zijn er al veel initiatieven en instrumenten om eenzaamheid te bestrijden, maar werken deze lang niet allemaal even goed. Dit komt doordat er vaak niet naar de individuele persoon wordt gekeken. Er is bijvoorbeeld een groot verschil tussen sociale eenzaamheid (gebrek aan sociale relaties) en emotionele eenzaamheid (gebrek aan intieme relaties). Een koffieochtend is voor iemand met emotionele eenzaamheid geen goede oplossing, dit werkt zelfs het oplossen van eenzaamheid voor hem of haar tegen.
Braun heeft een methode ontwikkeld om eenzaamheid te bestrijden waarbij:

  • De eenzame persoon centraal staat
  • Er wordt samengewerkt aan een oplossing tussen de eenzame persoon en de professional of vrijwilliger
  • Er vooral ook lokaal samengewerkt wordt en tussen professionals en vrijwilligers

Belangrijk is om ook bij jezelf na te gaan wanneer je weleens eenzaam bent geweest, en vanuit hier ook te kijken naar de ander. Wat kan ik doen – vanuit mijn eigen ervaring en binnen mijn eigen omgeving – om iemand te helpen? Op die manier ontstaat een persoonlijke benadering op maat, die rekening houdt met het netwerk waarin iemand zich bevindt. Belangrijk om in het achterhoofd te houden dat wanneer iemand echt niet geholpen wil worden, je dit niet kunt forceren.
De complete methode en het werkboek zijn hier te downloaden.

Vanuit het publiek komen allerlei suggesties: waarom adopteer je niet met elkaar een straat? Of waarom kijken we niet hoe we bewonersinitiatieven rondom groen ook een sociale functie kunnen geven? En burgerwachten kunnen ook worden ingezet om een praatje te maken? En voor mensen met een beperking zouden er hulpmiddelen moeten komen die niet van tekst uitgaan, maar van afbeeldingen of pictogrammen.

Na dit inspirerende verhaal doet Annette Schautt een oproep voor de Doetank waarmee Avanti is gestart. Het doel van de Doetank is om ervaringsdeskundigen samen met professionals te laten werken aan concrete oplossingen tegen eenzaamheid. Onder andere De Schoor, MEE IJseloevers, Humanitas, Wij Zijn Er Ook, Kerk De Zuiderpoort, Kwintes, CMO Flevoland en het Leger des Heils zijn al aangehaakt en iedereen wordt van harte uitgenodigd om mee te doen. Meer informatie en aanmelden kan via info@avanti-almere.nl.

Hierna is het de beurt aan wethouder Froukje de Jonge (Participatie) van Almere om ons mee te nemen in wat de gemeente tegen eenzaamheid kan doen. De Jonge erkent dat eenzaamheid een groot probleem is, groter nog dan obesitas. Tegelijkertijd is zij sceptisch over wat de gemeente hierin kan betekenen. Eenzaamheid gaat over een gemis aan echt contact en echte relaties, en daar kan de overheid geen beleid op maken, dit stuit op de grens van de maakbare samenleving. Ons als overheid past bescheidenheid, want in wezen kun je eenzaamheid alleen zelf oplossen.

Maar we kunnen wel iets doen: we kunnen nagaan waar de overheid eenzaamheid creëert en we kunnen ontmoetingen faciliteren. Door de nadruk op het individu en op de economie heeft de overheid meegeholpen aan een samenleving waarbij de balans tussen economisch presteren en voor elkaar zorgen, zoek is. Eenzaamheid is de prijs die we hiervoor betalen. We zouden dus moeten kijken of dat niet anders kan. Daarnaast kan de overheid faciliteren in ontmoetingen, bijvoorbeeld door organisaties of buurtbewoners die projecten doen te stimuleren.

De wethouder spreekt ook haar steun uit voor de Doetank die Avanti aan het opzetten is en noemt dit een belangrijk initiatief. De gemeente moet ook een rol in de Doetank gaan spelen, zowel als partij zelf, maar ook door anderen te stimuleren hieraan mee te doen.

Een belangrijke suggestie vanuit het publiek is dat veel eenzaamheid ook voortkomt doordat men economisch niet mee kan komen. Als er geen geld is voor een terrasje, dan is het moeilijk om met vrienden af te spreken. Wat dat betreft zou een stadspas met kortingen of een basisinkomen een goed idee zijn.

Na de pauze gaan de aanwezigen zelf aan de slag in drie deelsessies, met als resultaat:

  • In de sessie over LHBT en eenzaamheid door Rahma el Hannoufi (Connecting Differences) is gebleken dat aparte aandacht voor LHBT’ers van groot belang is, anders wordt elk beleid vanuit de heteronorm gemaakt. En bijvoorbeeld bi-culturele homo’s, transgenders of oudere lesbiennes vragen om een andere aanpak dan andere eenzamen.
  • De deelnemers aan de sessie over de training Creatief Leven (door Lody de Melker Worms) noemen de training een waardevolle manier om aansluiting te vinden bij een persoon. Juist doordat men sociale vaardigheden middels creatieve bezigheden ontwikkelt, worden duurzame contacten gelegd. In Almere gaat Lody de cursus samen met De Schoor verzorgen. Voor meer informatie over zijn cursus is Lody bereikbaar via l.demelkerworms@gmail.com.
  • In de sessie die door Ada de Jong van CMO Flevoland werd geleid, is lang gesproken over dat een kernbegrip ‘begrijpen’ is. Je moet de ander begrijpen voordat je kunt helpen en alleen als je begrepen wordt, kun je zelf iets veranderen. Daarnaast is er gesproken over nog meer verschillende vormen van eenzaamheid, zoals existentiële en communicatieve eenzaamheid, maar ook situationele eenzaamheid. Door een bepaalde situatie ben je eenzaam, wanneer de situatie verandert, verandert de eenzaamheid ook. Dit laatste is voor velen een eye-opener.

Aan het einde van de bijeenkomst vraagt Annette aan de aanwezigen wat Avanti met de uitkomsten zou moeten doen? Er komen veel suggesties: bewustwordingsmomenten zoals deze ochtend moeten veel vaker, het is goed dat er vele lagen van de samenleving aanwezig zijn, het open, genuanceerde gesprek zou vaker moeten worden gevoerd.

Genoeg stof tot nadenken en om verder te praten bij een broodje tijdens de lunch.

Aankondiging
Save the date: 18 mei, 9 – 13 uur, Vele gezichten van eenzaamheid

Eenzaamheid is een groot probleem; veel mensen voelen zich regelmatig eenzaam. Ook mensen waarvan je dit op het eerste gezicht soms niet zou verwachten. Vaak is het een onzichtbaar probleem, en is het moeilijk om juist die mensen te bereiken die je zou willen bereiken.

Tijdens een ochtendbijeenkomst hebben we, naast kennis en uitwisseling van ervaring – vooral ook het op de kaart zetten van het thema als doelstelling.
Hoe kunnen we zo goed mogelijk verschillende mensen bereiken die zich eenzaam voelen? Wethouder Froukje de Jonge is ook aanwezig.

Speciale gast op deze ochtend is Margriet Braun, associate lector aan de Saxion Hogeschool.
Zij komt vertellen over de mede door haar ontwikkelende methodiek om eenzaamheid te bestrijden en het werkboek dat daarbij hoort: http://blog.han.nl/wmowerkplaatsnijmegen/eenzaamheid/

Het hele programma volgt binnenkort, maar zet nu alvast deze datum in de agenda. Aanmelden kan via info@avanti-almere.nl.

Woensdag 18 mei, 9 – 13 uur
Kerkgebouw De Zuiderpoort, ’s-Hertogenboschplein 2, Almere